Çocukların gelişim süreçlerinde; marka, ürün ve sahip olunan eşyalar üzerinden yapılan karşılaştırmaların zaman zaman sosyal ilişkilerde ve bireysel değer algısında belirleyici hâle gelebildiği görülmektedir. Çocukların kendilerini ya da arkadaşlarını sahip oldukları nesneler üzerinden değerlendirmeleri sağlıklı bir benlik algısının gelişimini olumsuz etkileyecektir.

Çocukların kendi değerlerini maddi unsurlarla ilişkilendirmemeleri; çabalarının, emeklerinin, başarılarının, tutumlarının, kişisel özelliklerinin ve başkalarına gösterdikleri saygının onları değerli kılan temel unsurlar olduğunu fark etmeleri desteklenmelidir. Bu anlayışın günlük yaşamda kalıcı hâle gelmesi için çocuklarla yapılan konuşmalarda marka, fiyat ve sahip olunan ürünlerden çok; emek, paylaşma, nezaket, sorumluluk, öz güven ve bireysel farklılıkların değerine vurgu yapılması önemlidir. Böylece çocukların hem kendi değerlerini koruyan hem de başkalarını sahip oldukları üzerinden değerlendirmeyen sağlıklı ve kapsayıcı bir bakış açısı geliştirmelerine katkı sağlanabilir.

Okulun temel işlevlerinden biri, çocukların farklılıklarıyla birlikte eşit değerde olduklarını deneyimleyebilecekleri bir alan oluşturmaktır. Bir telefonun, ayakkabının, çantanın ya da markanın çocuklar arasında statü göstergesine dönüşmesi; görünmeyen bir hiyerarşi yaratarak aidiyet ve eşitlik duygusunu zedeleyebilir.

Oysa okulda vermek istediğimiz mesaj çok nettir: Okul çocukların birbirlerine benzediği bir yer değil, birbirlerinden daha üstün olmadıklarını deneyimledikleri bir yedir.

Çocukların eşitlik, ölçülülük ve değer kavramlarını öğrenmesinde aile tutumları da oldukça belirleyicidir. Bu doğrultuda evde verdiğiniz küçük mesajların okul yaşamına da yansıdığını göz önünde bulundurabilirsiniz. Peki aileler olarak bu konuda ne yapabilirsiniz?

• Markayı değil işlevi konuşabilirsiniz. Çocuğunuzda bir ürünün ne kadar pahalı, popüler ya da prestijli olduğundan çok, ne işe yaradığı ve gerçekten gerekli olup olmadığını değerlendirebilirsiniz.
• Her isteğin hemen karşılanması gerekmediğini gösterebilirsiniz. İstek ile ihtiyaç arasındaki farkı konuşabilir; sabretme, seçim yapma ve vazgeçme becerilerini destekleyebilirsiniz.
• Okula gönderilen ürünlerde sadelik ve ölçülülüğü tercih edebilirsiniz. Çocuklar arasında statü göstergesine dönüşebilecek aşırı dikkat çekici, pahalı ya da marka vurgusu yüksek ürünler konusunda daha bilinçli tercihler yapabilirsiniz.
• Sahip olunanların üstünlük göstergesine dönüşmemesi konusunda çocuğunuzla konuşabilirsiniz. “Benimki daha iyi.”, “Benimki daha pahalı.” gibi ifadelerin karşı tarafı nasıl hissettirebileceğini birlikte değerlendirebilirsiniz.
• Sahip olmadıkları üzerinden hiçbir çocuğun küçümsenmemesi gerektiğini vurgulayabilirsiniz. Telefon, kıyafet, çanta, tatil ya da benzeri maddi göstergelerin bir insanın değerini belirlemediğini sık sık hatırlatabilirsiniz.
• Sosyal medyayı bir değer ölçüsü hâline getirmemeye dikkat edebilirsiniz. Günümüz dünyasında bir değer ölçüsüne dönüştürülen beğeni ve takipçi sayısının insanlar için bir takdir aracı olmaması gerektiğini anlatabilirsiniz.
• Kendi davranışlarınızı da zaman zaman gözden geçirebilirsiniz. Çocuğunuzun sizi hangi konuları överken, hangi özellikleri eleştirirken ya da hangi insanları takdir ederken gördüğünü düşünebilirsiniz.
• “Sahip olmak” yerine “üretmek, paylaşmak ve katkı sunmak” kavramlarını güçlendirebilirsiniz. Çocuğunuzun kendini değerli hissetmesini sahip olduklarına değil; emeğine, nezaketine, sorumluluğuna, merakına ve başkalarına katkısına bağlayabilirsiniz.
• Günlük yaşamda küçük sorularla farkındalık oluşturabilirsiniz:
  “Bunu gerçekten istiyor musun, yoksa herkes kullandığı için mi istiyorsun?”
  “Bir insanı değerli yapan şeyler sence nelerdir?”
  “Bir arkadaşını eşyalarına göre değerlendirmek doğru olur mu?”
  “Okulda herkesin kendini eşit hissetmesi için sen neler yapabilirsin?” gibi.